Menu Close

พจนานุกรมกีฬา “อเมริกันฟุตบอล”

พจนานุกรมกีฬา “อเมริกันฟุตบอล”

พจนานุกรมกีฬา “อเมริกันฟุตบอล” หลายคนมักจะพูดว่า “อเมริกันฟุตบอลเป็นกีฬาที่ดูแล้วเข้าใจยาก” จากการที่มีรายละเอียดต่างๆ มากมาย อีกทั้งเกมยังมีการหยุดเป็นระยะๆ 

พจนานุกรมกีฬา “อเมริกันฟุตบอล”

แต่หากเข้าใจถึงกติกาและศัพท์ต่างๆ

หลายคนเช่นกันที่ยอมรับว่า การวางแผนของทั้งสองฝ่ายและรายละเอียดเล็กๆ น้อยๆ ที่สามารถพลิกและตัดสินเกมได้ทำให้กีฬานี้สนุกจนละสายตาไม่ได้

“Blind Side” ที่เคยเป็นชื่อภาพยนตร์ระดับรางวัลออสการ์คืออะไรในกีฬาคนชนคน, “Shotgun” ปืนลูกซองมาเกี่ยวกับกีฬานี้ได้อย่างไร และเหตุใดแฟนกีฬาชาวไทยถึงเรียกธงของกรรมการในสนามว่า “ธงเจ”? นี่คือพจนานุกรมกีฬาอเมริกันฟุตบอล ที่จะช่วยให้คุณๆ เข้าใจและดูกีฬานี้สนุกยิ่งขึ้น

GRIDIRON

นอกจากชาวอเมริกันจะเรียกกีฬานี้ว่า “ฟุตบอล” (ซึ่งประเทศอื่นก็เอาคำว่า อเมริกัน ไปวางข้างหน้าให้รู้ว่ากติกาแบบนี้ชาวอเมริกันเขาเล่นกัน) แล้ว กีฬาดังกล่าวยังถูกเรียกขานในชื่อ “Gridiron” อีกด้วย

อันที่จริงหากเปิดพจนานุกรม คำดังกล่าวจะหมายถึง “ตะแกรงปิ้งย่าง” แต่ด้วยลักษณะของมันนี้เองที่ทำให้นำคำนี้ไปใช้กับกีฬาอเมริกันฟุตบอลได้ เนื่องจากสนามแข่งขันนั้นจะถูกตีเส้นแบ่งระยะ คล้ายๆ กับตะแกรงที่ใช้ย่างนั่นเอง

SCRIMMAGE

ตามพจนานุกรม “Scrimmage” แปลว่า “การประจัญหน้าต่อสู้กัน” ซึ่งมันก็สะท้อนถึงเกมอเมริกันฟุตบอลเช่นกัน เพราะทีมบุกและทีมรับจะต้องมาเผชิญหน้าต่อสู้กันในแต่ละเพลย์ ด้วยเหตุดังกล่าว กีฬานี้จึงถูกนิยามในแบบฉบับไทยๆ ว่า “คนชนคน” นั่นเอง

โดยทั่วไปคำนี้จะถูกนำไปใช้ผสมกับคำอื่นๆ เพื่อขยายความให้สมบูรณ์ เช่น “Line of Scrimmage” ที่หมายถึง “แนววางลูก” ซึ่งแม้จะมองไม่เห็นด้วยตาเปล่า แต่เป็นที่เข้าใจตรงกันว่า ห้ามผู้เล่นฝ่ายใดข้ามแนววางลูกไปยังอีกฝั่งหากยังไม่เริ่มเล่น

POCKET

“Pocket” คือพื้นที่หลังแนวป้องกันทีมบุก หรือ ออฟเฟนซีฟไลน์ ซึ่งเป็นตำแหน่งที่ ควอเตอร์แบ็ค ศูนย์บัญชาการในสนามของทีมประจำการอยู่ นี่คือตำแหน่งสำคัญที่ทุกคนที่อยู่เบื้องหน้าจะต้องป้องกันสุดชีวิตเพื่อไม่ให้ผู้เล่นทีมรับคนไหนเข้าถึงตัว

END ZONE

สนามกีฬาอเมริกันฟุตบอลจะมีระยะการเล่นทั้งสิ้น 100 หลา โดยแบ่งเป็นฝั่งละ 50 หลา และมีการระบุตัวเลขชัดเจนทุก 10 หลา ซึ่งพื้นที่หลังจากเส้น 0 หลาหรือ “Goal Line” ของแต่ละฝั่ง นี่แหละคือ “End Zone” หรือพื้นที่สิ้นสุดเขตการเล่นซึ่งจะมีสีที่โดดเด่นกว่าตำแหน่งอื่นๆ และนี่คือพื้นที่ซึ่งทุกทีมต้องการไปให้ถึง เพราะมันมีคะแนนสู่ชัยชนะรออยู่

TOUCHDOWN

นี่คือคำที่แฟนๆ กีฬาคนชนคนอยากได้ยินมากที่สุด เพราะเมื่อผู้เล่นของฝั่งไหนก็ตามสามารถนำลูกไปถึงเอนด์โซนได้ ก็จะถือว่าได้ “Touchdown” และรับ 6 คะแนนให้กับทีม ซึ่งวิธีการทำทัชดาวน์นั้นก็มีหลายแบบ ทั้งวิ่งเข้าไป,

ขว้างบอลให้ผู้เล่นคนอื่น ส่วนทีมรับก็สามารถเก็บตกลูกที่ผิดพลาดของทีมบุกเข้าไปทำคะแนนเสียเองได้ รวมถึงการวิ่งย้อนลูกที่อีกฝ่ายเตะมาให้รับด้วย

โดยหลังจากทำทัชดาวน์ ทีมที่ได้แต้มจะมีสิทธิ์เล่นเพื่อรับคะแนนเพิ่มหรือ “Extra Point” ซึ่งจะเลือกระหว่างการเตะเข้าไป ได้ 1 คะแนน หรือนำลูกเข้าไปยังเอนด์โซนอีกครั้งเพื่อเอา 2 คะแนน ที่เรียกว่า “Two-point Conversion” ก็ได้

FIELD GOAL

ขณะเดียวกัน ก็ยังมีรูปแบบการทำคะแนนอีกอย่าง นั่นก็คือ “Field Goal” ที่ต้องเตะให้เข้าระหว่างเสาประตูที่อยู่ปลายสุดของเอนด์โซน แม้การทำแต้มลักษณะนี้จะมีค่าเพียง 3 คะแนน แต่ทุกคนก็รู้ดีว่า ทุกคะแนนที่เกิดขึ้นนั้นสำคัญมาก โดยเฉพาะในเกมที่สูสี การเตะฟิลด์โกลพลาดครั้งเดียวอาจเปลี่ยนชัยชนะให้เป็นความพ่ายแพ้ได้

SAFETY

คำว่า “Safety” นั้นมีความหมาย 2 แบบ แบบแรกคือตำแหน่งในการเล่น ที่จะยืนอยู่ท้ายสุดของทีมรับ ส่วนอีกความหมายหนึ่งคืออีกรูปแบบของการทำคะแนน โดยหากผู้เล่นทีมรับสามารถทำให้ผู้เล่นทีมบุกที่ครองบอลล้ม

หรือออกนอกสนามในพื้นที่เอนด์โซน รวมถึงทำให้บอลหลุดมือในพื้นที่ดังกล่าว ทีมรับจะได้ 2 คะแนนทันที

STRONG SIDE / WEAK SIDE

ศัพท์สองคำนี้เกี่ยวข้องกับแนวบุก โดยเฉพาะอย่างยิ่งตำแหน่งตัวรับบอล ทั้ง “Wide Receiver” หรือ “ปีกนอก” และ “Tight End” หรือ “ปีกใน” (รวมถึงอาจมี “Running Back” หรือ “ตัววิ่ง” ในบางครั้ง) โดยหากฝั่ง

ใดของสนามมีตัวรับบอลมากกว่าจะถูกเรียกว่า “Strong Side” ส่วนฝั่งที่มีน้อยกว่าจะเรียกว่า “Weak Side” ซึ่งจะเป็นฝั่งซ้ายหรือขวาของสนามก็ได้ไม่ตายตัว ไม่จำเป็นต้องขึ้นกับมือข้างที่ควอเตอร์แบ็คถนัดแต่อย่างใด

BLIND SIDE

แต่สำหรับ “Blind Side” คำนี้จะเกี่ยวข้องกับควอเตอร์แบ็คโดยตรง เพราะมันหมายถึง “ด้านที่อับสายตาของควอเตอร์แบ็ค” ซึ่งก็คือ “ฝั่งมือที่ควอเตอร์แบ็คไม่ถนัด” และถือเป็นจุดที่ผู้เล่นฝั่งทีมรับหมายโจมตีใส่ควอเตอร์แบ็คเป็นที่สุด

สำหรับคนทั่วไปอาจจะเคยได้ยินคำนี้จากภาพยนตร์ The Blind Side ที่สร้างจากชีวิตจริงของ ไมเคิล ออร์ ผู้เล่นตำแหน่งที่ปกป้องด้านอับสายตาของควอเตอร์แบ็คดีกรีแชมป์ซูเปอร์โบวล์